علم مهندسی سازه که بر مبنای تحلیل و طراحی، به ساخت انواع سازهها براساس ملزومات خود میپردازد همواره در پی توسعه و گسترش حیطهی کاری خود بوده و هست که پیشرفت روز افزون طراحی و ساخت انواع سازهها گواهی آشکار بر این موضوع میباشد و همچنین پر واضح است که در اغلب موارد در هر ساخت و سازی استفاده از حداقل مصالح و نیز افزایش سرعت و کاهش هزینههای اجرا مهمترین مسئلهای است که کارفرمایان و طراحان با آن مواجه هستند که با افزایش ابعاد و اهمیت سازه بررسی این پارامترها از اهمیت ویژهای برخوردار میشوند. در نتیجه مطالعهی کلیهی پارامترهای مؤثر بر این موضوع که اصطلاحاً به آن بهینهیابی گفته میشود از اهمیت و جایگاه ویژهای برخوردار است. مرحلهی اول از هر عمل بهینه کردن، طرح یک ایدهی اولیه میباشد. یافتن یک ایدهی بهینهسازی مستلزم مطالعه و بررسی شرایط حاکم بر مسئله و یافتن راهکارهایی جهت رسیدن به اهداف بهینهسازی میباشد. استفاده از سازههای فضاکار[1] از نوع تخت به جای استفاده از ستونهای میانی بسیار قوی در پوشش دهانههای بزرگ یک ایدهی بهینهسازی جهت کاهش هزینهها بوده است. در مرحلهی بعد تبدیل این شبکهها[2] به انواع چلیکها[3] و مجدداً تبدیل چلیکها به انواع گنبدها[4] از دیگر ایدههای بهینهسازی در این زمینه بوده است. در این تحقیق در راستای ادامهی این روند بهینهسازی از عمل فرازش در گنبدها استفاده شده است.
به سازهای كه اصولاً رفتار سه بعدی داشته باشد، به طوری كه به هیچ ترتیبی نتوان رفتار كلی آن را با استفاده از یك یا چند مجموعهی مستقل دو بعدی تقریب زد، سازهی فضاكار گفته میشود. این تعریف یك تعریف كلی است اما در عمل این واژه به گروه خاصی از سازهها كه شامل انواع شبكهها، چلیكها، گنبدها، برجها[6]و… اتلاق میشود. سازههای فضاکار عمدتاً دارای فرم بدیع مستوی یا منحنی در فضا بوده و با واحدهای حتیالمقدور یکسان در الگویی تکرار شونده احداث میشوند [1]. از مهمترین ویژگیهای این سازهها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- دهانه: سیستم سازهی فضاكار قادر به پوشاندن دهانههای بزرگ با حداقل مواد مصرفی میباشد )فولاد مصرفی در سازهی فضاكار دو سوم سازههای متداول دیگر میباشد(.
- سرعت نصب: به علت پیشساخته بودن قطعات، سرعت عملیات مونتاژ و نصب بسیار بالا و اقتصادی میباشد.
- وزن كم و قابلیت جابجایی: سازهی فضاكار دارای وزن كم بوده و قابلیت جابجایی با دست را دارا میباشد.
- انعطافپذیری در طراحی: سازهی فضاكار قابلیت افزایش و كاهش سطح را دارا بوده و امكان جابجایی ستونها بدون اینكه خطری برای سازهی فضاكار ایجاد گردد میسر میباشد.
![دانلود مقاله و پایان نامه](http://ziso.ir/wp-content/uploads/2020/10/thesis-paper-15.png)
- مقاومت در برابر نیروهای دینامیكی: سازهی فضاكار مقاومت بالاتری در برابر بارهای دینامیكی همچون زلزله، انفجار و بار باد در مقایسه با سازههای متداول دیگر از خود نشان میدهد.
- ظاهر زیبا: سازهی فضاكار از نظر نمای ظاهری بسیار زیبا بوده و نیازی به استفاده از سقف كاذب در این سازه نیست.
- ایمنی سازه: سختی زیاد سازه تغییر شكل سازه را پایین میآورد.
- جداییناپذیر بودن فرم سازه از معماری.
- ایجاد فصل مشترکی برای بهرهگیری معماران پیشرو از قابلیتهای مهندسان سازه مسلح به دانش نوین.
- امکان احداث سازهها با کاربرد چند منظوره.
- اجزا و زیرمجموعههای ساده اغلب در خور پیشسازی و تولید انبوه میباشند و در ابعاد و اشکال استاندارد اختیار میگردند.
- با استفاده ازقابلیت باربری در سه بعد، امکان کاهش وزن فراهم میآید. از اینرو سازههای فضاکار مشبک، اسکلتی معمولاً سبک و صلب میباشند.
- سازههای فضاکار قابلیتها و امکانات عمدهای را در اختیار مهندسان و معماران برای تلفیق اصول زیباشناختی و نوآوریها با جنبههای رفتاری، عملکردی، کاربری و سرویسدهی سازه قرار میدهند.
- اتصالات تیپ و کاملاً یکسان در این سازهها به نوبهی خود کمک شایانی به افزایش سرعت نصب و اجرا میکند.
1-3-1. سازهی فضاكار تخت یک لایه
شبکهی تک لایه از مجموعهای از اعضایی تشکیل شده که محورهایشان در یک صفحه قرار دارند و به صورت صلب به هم متصل شدهاند. نمونههایی از این شبکهها در شکل 1-1 نشان داده شده است.
شکل 1- 1 نمونههایی از شبکههای تخت تک لایه[2]
1-3-2. سازهی فضاكار تخت دو لایه
شبکهی دولایه از زیر مجموعههای ذیل تشکیل شده است:
- یک لایهی بالایی با اعضای متصل به هم.
- یک لایهی پایینی با اعضای متصل به هم .
- اعضای جان که لایهی بالایی و پایینی را به هم متصل میکنند.
شبکههای دولایه اغلب در حالت افقی طرح و اجرا میشوند ولی میتوان آنها را با هر درجهی تمایلی نسبت به سطح افقی نیز طرح و اجرا نمود. نمونههایی از شبکههای تخت دولایه در شکل 1-2 نشان داده شده است.
شکل 1- 2 نمونههایی از شبکههای تخت دو لایه[2]
همچنین از دیگر شبکهها میتوان به شبکههای چند لایه اشاره کرد. شبکههای چندلایه دارای بیش از دولایه میباشند. این شبکهها از نظر ساختاری مانند شبکههای دولایه میباشند و لایههای این شبکهها نیز توسط اعضای جان به یکدیگر متصل شدهاند. همچنین ممکن است شبکهای در قسمتهایی دارای دولایه بوده و در قسمتهای دیگر از بیش از دولایه تشکیل شده باشد.
1-3-3. سازهی فضاكار چلیک
به شبكهای یک یا چند لایه كه در یك جهت دارای انحنا باشد، چلیك اتلاق میشود. این سازه برای پوشش سطوح مستطیلی دالان مانند استفاده شده و بعضاً فاقد ستون میباشد و روی لبههای چلیك كه به تكیه گاه متصل است، قرار میگیرد. برخی از نمونههای چلیك در شكل 1-3 نشان داده شده است.
شکل 1- 3 نمونههایی از چلیک[2]
1-3-4. سازهی فضاكار گنبد
گنبد شبکهای یک یا چند لایه است كه در چند جهت دارای انحنا میباشد. سطح یك گنبد میتواند بخشی از یك سطح منفرد كروی یا سهموی بوده یا وصلهای از چندین سطح متفاوت باشد. برخی از انواع گنبدهای معمول یك لایه شامل گنبدهای لملا[9]، اشودلر[10] و دندهای[11] در شكل 1-4 و گنبدهای پیازی[12]، اسکالپ[13] و دیامتیک[14] در شکل 1-5 نشان داده شده است. در این تحقیق از گنبدهای دیامتیک تک لایه استفاده شده است.
شکل 1- 4 نمونههایی از گنبد به ترتیب از راست گنبد لملا، گنبد اشودلر و گنبد دندهای [2]
شکل 1- 5 نمونههایی از گنبد به ترتیب از راست گنبد پیازی، گنبد اسکالپ و گنبد دیامتیک [2]
سازههای فضاکار از نظر نوع ساختار و اتصالات به دستههای زیادی تقسیم میشوند که در زیر به برخی از آنها اشاره شده است:
- سیستم انگلیسی Space Deck
- سیستم آلمانی Mero Deck
- سیستم لوزی شکل Diamond Deck
- سیستم اس دی سی SDC Deck
- سیستم تک پیچ Single Bolts
- سیستم هشت نقطهای Octatube Nodes
- Unibat Unitrust
در این تحقیق تمامی اتصالات صلب انتخاب شدهاند و برای چنین اتصالی از سیستم SDC Deck که نمونههایی از آن در شکل 1-7 نشان داده شده است استفاده میشود.
شکل 1- 6 نمونههایی از اتصال SDC [1]
از آنجا که هر یک از فرمهای سازههای فضاکار تحت کنشهای مختلف که از انواع آن میتوان به کنشهای دینامیکی چون زلزله و باد و همچنین کنشهای استاتیکی مانند وزن سازه و بار برف اشاره کرد رفتار خاصی دارند و هیچیک از فرمها رفتار مشابهی با سایر فرمها ندارند، هر یک از آنها نیازمند رفتارشناسی خاص خود با توجه به ویژگیهای منحصر به خود میباشند. در این بین فرمهای تکمیل یافتهی سازههای فضاکار مانند گنبدهای فرازشیافته از جایگاه ویژهای برخوردارند. فرازش در حقیقت تابعی است که انواع سازههای فضاکار را در جهت اهداف مختلف که در این تحقیق بهینهکردن وزن سازه است ترکیب میکند و سازهای به وجود میآورد که ترکیبی از سازههای پیشین خود با رفتاری کاملاً متفاوت میباشد. گنبدهای فرازشیافته گنبدهای شبکهای معمولی هستند که عمل فرازش در آنها باعث تغییر رفتار سازه ای آنها شده است.
هدف اصلی در این تحقیق رفتارشناسی چهار گروه از گنبدهای تک لایهی دیامتیک با استفاده از آییننامههای سازههای فضاکار ایران [1]، AISC-7 [3]، آییننامهی طراحی ساختمان در برابر زلزله، استاندارد 2800 [4] و FEMA- 356[5] و همچنین مبحث ششم مقررات ملی ساختمان [6] به منظور تعیین هندسه بهینه است. نمونهای از این گنبدها در شکل 1-7 ترسیم شده است.
Spaceframe Structure
[2] Grids
[3] Barrel Vaults
[4] Domes
Pellevation
Towers
Single layer grids
Double layer grids
Lamella
Schwedler
Ribbed
Onion
Scallop
Diamatic
(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)