دردیدگاه­های سنتی مدیریت، سرمایه های اقتصادی، فیزیكی، و نیروی انسانی مهمترین نقش را در توسعه ایفا می­كردند؛  برای  توسعه در عصر حاضر به سرمایه اجتماعی بیشتر از سرمایه اقتصادی ، فیزیکی و انسانی نیازمندیم. زیرا بدون این سرمایه استفاده بهینه از دیگر سرمایه­ها امکان­پذیر نیست. در جامعه­ای که فاقد سرمایه اجتماعی کافی است به احتمال زیاد سایر سرمایه­ها تلف می­شوند. از این رو است که موضوع سرمایه اجتماعی محور اصلی مدیریت در سازمان­ها محسوب شده و مدیرانی موفق قلمداد می­شوند که بتوانند در ارتباط با جامعه به تولید و توسعه سرمایه اجتماعی بیشتری نائل شوند.

در گذشته سرمایه اجتماعی  به­صراحت مورد توجه قرار نمی گرفت ، اما در حال حاضر، تغییرات پر شتاب محیطی، فناوری اطلاعات، نیازهای رو به رشد به اطلاعات و آموزش، نیازهای فزاینده به  نو آوری و خلاقیت، و ضرورت پیشرفت مداوم سازمان، ایجاب می كند كه رهبران سازمان­ها، سرمایه اجتماعی را به منزله یك منبع ارزشمند سازمانی مورد توجه قرار  دهند ( رحمانپور،1382، 80 ). در این فصل کلیات تحقیق شامل بیان مسئله، ضرورت و اهمیت تحقیق، گزاره های تحقیق، مدل مفهومی تحقیق و جامعه و نمونه آماری، روش تحقیق و مواردی از این قبیل آورده شده است.

1-2-       بیان مسئله پژوهش

مساله عصر ما فقط این نیست كه چگونه بهره وری افزایش یابد و سازمان ها كارآتر شوند؛ بلكه باید در برابر افزایش و اهمیت روزافزون تعقل ابزاری وتوجه روزافزون به بازدهی مادی ، تعقل جوهری هم مد نظر قرار گیرد؛ به گونه ای که حقانیت و آزادی و كرامت انسانی از گزند و تهدید سازمان های كارا در امان بمانند؛ انسانها و روابط آنها در سازمان ها مد نظر قرار گیرند و سیستم های اجتماعی  به گونه ای سازماندهی شوند كه روح اعتماد و اطمینان در ساختار آنها رسوخ نماید و موجد منابع ارزشمندی برای توسعه سرمایه اجتماعی آنها گردد؛ ضمن اینکه پایبندی مدیران بخش عمومی به اخلاقیات و تبلور این تعهد در رفتارهای آنها، موجب توسعه سرمایه اجتماعی می شود؛ یعنی مدیرانی كه اصول اخلاقی را در عملكردها وتصمیم های سازمانی به كار می گیرند، با توسعه روابط مبتنی بر اخلاقیات، سرمایه اجتماعی ایجاد می كنند.

سرمایه اجتماعی معمولاٌ توسط یک فرد در طول سال های زیادی کسب می شود و به صورت لحظه ای نمی تواند ایجاد شود. مدیران ارشد افراد کمی را پیدا خواهند نمود که دارای درجات بالایی از سرمایه اجتماعی باشند. از این رو افراد برخوردار از سرمایه اجتماعی بالا منابع کمیاب تلقی می شوند، چون افراد دارای سرمایه اجتماعی بالاتر توانایی حل مشکل بیشتری نیز دارند.  بنابراین با توجه به مباحث مطرح شده اهمیت کارکنانی با سرمایه اجتماعی بالا برای سازمان ها بسیار است؛ بدین جهت باید عواملی را که می تواند با بالا رفتن میزان سرمایه اجتماعی کارکنان رابطه داشته باشد مشخص نمود.

 

 

 

یكی از روندهای مهم كسب وكار و مدیریت در قرن 21 كه از اواسط دهه 90 به طور جدی مطرح شده است، تمركز بر معنویت كاركنان در سازمان ها می باشد. (Shellenbarger, 2000)

اهمیت و تعداد تحقیقات در این زمینه در حال افزایش است. معنویت محیط كاری موضوع بسیاری از مجلات مدیریتی بوده است و حتی به روی جلد مجلاتی از قبیل بیزینس ویک[1] (Conlin, 1999) و فورچون[2] (Gunther, 2001) راه یافته است. همچنین كتاب های زیادی نیز در این زمینه به نگارش درآمده اند.

به علاوه در سال 1999 ، آكادمی مدیریت[3] آخرین گروه تخصصی خود را تحت عنوان ” معنویت، دین و كار”[4] ، تشكیل داده است.

دلیل علاقه مندی سازمان ها به معنویت محیط كاری، افزایش اثر بخشی سازمانی است. شواهد تجربی رابطه مثبتی را بین معنویت محیط كاری با خلاقیت (Freshman, 1999)، صداقت واعتماد درون سازمان(Wanger-Marsh and Conely, 1999) ، افزایش حس كامیابی شخصی(Burack, 1999) ، تعهد سازمانی(Dellbecq, 1999) ، نگرش های شغلی از قبیل رضایت شغلی، مشاركت شغلی، كاهش میل به خروج و احترام به خود مبتنی بر سازمان (Milliman et al., 2003) و … نشان می دهند.

بنابراین در پژوهش حاضر محقق سعی دارد تا رابطه میان معنویت در محیط کار و سرمایه اجتماعی و ابعاد آن را مورد آزمون قرار دهد. در این رابطه سوال اصلی تحقیق عبارت است از این که آیا بین معنویت در محیط کار و سرمایه اجتماعی رابطه معنا داری وجود دارد یا خیر؟

1-3-       اهداف تحقیق

1. بررسی رابطه میان معنویت در محیط کار و سرمایه اجتماعی
2. پیمایش وضعیت سرمایه اجتماعی ادارات دولتی شهرستان نطنز
3. پیمایش وضعیت معنویت در محیط کار ادارات دولتی شهرستان نطنز
4. بررسی ارتباط میان معنویت در محیط کار و ابعاد سه گانه سرمایه اجتماعی(ساختاری، رابطه ای و شناختی)

1-4-        اهمیت موضوع پژوهش و انگیزه انتخاب آن

در عصر حاضر برای توسعه، مدیران بیش­تر از آن­که به سرمایه فیزیکی و انسانی نیازمند باشند به سرمایه اجتماعی نیاز دارند.مدیران و کسانی که بتوانند سرمایه اجتماعی سازمان را توسعه دهند راه کامیابی شغلی وسازمانی را هموار می سازند. امروزه سازمانها اغلب رهبرانی را استخدام می کنند که به سرمایه اجتماعی اعتقادداشته و خود نیز دارای این سرمایه باشند. تعداد کارکنان موجود در سازمان ها که دارای سرمایه اجتماعی باشند کم و تقاضای سازمان برای به خدمت گرفتن آنان زیاد است. ارزش زیاد آن ها سازمان ها را متوجه شکار مغزها نموده و بر این اساس مدیرانی که خواهان رشد و بقای شرکت ها هستند سعی دارند با جذب کارکنان برخوردار از سرمایه اجتماعی بالا، ثروت نامرئی سازمان خود را افزایش دهند(Tymon & Stumpf, 2003). همچنین حیات و قوام هر سیستم اجتماعی منوط به وجود پیوندی مستحکم میان عناصر شکل دهنده آن است. این پیوند تحت تاثیر میزان رعایت عدالت قرار دارد. از این رو عدالت به مثابه عامل حیات و بقای سیستم های اجتماعی محسوب می شود. زیرا عدالت عناصر اجتماعی را در کنار یکدیگر منسجم می سازد، در حالی که بی عدالتی موجبات جدایی عناصر شکل دهنده را فراهم می آورد (پور عزت، 82 ). با توجه به اهمیت وجود سرمایه اجتماعی در یک سازمان و در نظر گرفتن این امر که مدیران سازمان افراد کمی را پیدا خواهند نمود که دارای درجات بالایی از سرمایه اجتماعی باشند، لذا عواملی که بتواند با بالا رفتن سرمایه اجتماعی فرد در سازمان دارای رابطه مثبت و معنی دار باشند، از اهمیت زیادی برخوردار هستند.

ویلانووا و جوسا[5] (2003) سرمایه اجتماعی را به منزله پدیده‌ای مدیریتی تلقی نموده و برای آن ویژگی‌های گوناگونی تعیین كرده‌اند كه شامل اعتماد (هنجارها)، ارزشها و رفتارهای مشترك، ارتباطات، همكاری، تعهد متقابل، شناخت متقابل و شبكه‌ها می‌باشد. این دو محقق معتقدند كه سرمایه اجتماعی به منزله پدیده‌ای مدیریتی و با ویژگی‌های مذكور، موجب دستیابی به منافع متقابلی می‌شود كه ارزش دارایی‌های نامحسوس (سرمایه مفهومی) را افزایش می‌دهد (Vilanova & Josa, 2003) .

نقش سرمایه اجتماعی، به منزله یك فاكتور قدرتمند، برای تشریح موفقیت نسبی عاملان، در محدوده‌های زیر به اثبات رسیده است:

• سرمایه اجتماعی به كاركنان كمك می‌كند تا شغل‌هایی را یافته، و یك منبع غنی از نیروهای تازه برای سازمان ایجاد می کند.
• سرمایه اجتماعی، مبادله منابع در میان واحدها را تسهیل نموده و باعث ایجاد نوآوری می شود.

همچنین ناهاپیت و قوشال[6] معتقدند كه سرمایه اجتماعی به ایجاد سرمایه مفهومی كمك كرده، و روزندال[7]، اعتقاد دارد كه برای اثر بخشی تیم‌های میان وظیفه‌ای، مؤثر و مفید است.

• سرمایه اجتماعی میزان ترك خدمت و میزان تجزیه و از هم پاشیدگی سازمانی را كاهش داده؛ كارآفرینی را تسهیل نموده و به تشكیل شركت‌های جدید كمك می‌كند.
• سرمایه اجتماعی، روابط با عرضه­كنندگان و شبكه‌های تولید منطقه­ای را تقویت نموده و یك عامل مؤثر در تسهیل یادگیری سازمانی به­شمار می‌آید (Adler & Kwon, 2002).

علاوه بر مواردی كه در فوق بیان گشت محققانی از قبیل لازگا و پاتیسون[8]  و لین[9] معتقدند كه سرمایه اجتماعی، مشكلات هماهنگی را حل نموده، هزینه‌های انتقال را كاهش داده و جریان اطلاعات بین افراد را تسهیل می‌کند؛ به­همین دلیل سرمایه اجتماعی برای سازمان و اجتماع بسیار ارزشمند است. هم چنین با توجه به این­که تاکنون رابطه بین معنویت در محیط کار و سرمایه اجتماعی در ادارات دولتی شهرستان نطنز مورد بررسی قرار نگرفته است، لذا انجام این پژوهش ضروری به نظر می رسد.

1-5-        سوال­ها و فرضیه­های پژوهش

1-5-1-   سوال اصلی

• آیا بین معنویت در محیط کار و سرمایه اجتماعی رابطه معناداری وجود دارد؟

1-5-2-   سوال های فرعی

1. آیا بین معنویت در محیط کار و بعد ساختاری سرمایه اجتماعی رابطه معناداری وجود دارد؟
2. آیا بین معنویت در محیط کار و بعد رابطه ای سرمایه اجتماعی رابطه معناداری وجود دارد؟
3. آیا بین معنویت در محیط کار و بعد شناختی سرمایه اجتماعی رابطه معناداری وجود دارد؟

1-5-3-   فرضیه اهم

• بین معنویت در محیط کار و سرمایه اجتماعی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد.

1-5-4-   فرضیه­های اخص

1. بین معنویت در محیط کار و بعد ساختاری سرمایه اجتماعی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد.
2. بین معنویت در محیط کار و بعد رابطه ای سرمایه اجتماعی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد.
3. بین معنویت در محیط کار و بعد شناختی سرمایه اجتماعی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد.

1-6-          مدل مفهومی تحقیق

در تحقیق حاضر متغیر معنویت در محیط کار به عنوان متغیر مستقل و سرمایه اجتماعی و ابعاد سه گانه به عنوان متغیر وابسته در نظر گرفته شده است. برای سنجش معنویت در محیط کار از مدل اشمس و دوچن[10](2000) و برای سرمایه اجتماعی از مدل ناهاپیت و قوشال[11] (1998) استفاده شده است بنابراین مدل مفهومی تحقیق به شرح ذیل می باشد:

نمودار 1-1: مدل مفهومی تحقیق

1-7-          تعریف­های عملیاتی متغیرها و  واژه­های کلیدی

سرمایه اجتماعی:

ارزش آن جنبه از ساختار اجتماعی است که به عنوان منابعی در اختیار اعضا قرار می گیرد تا بتوانند به اهداف و منافع خود دست یابند (Coleman, 1990). ‍‍‍‍‍‍

بعد ساختاری:شامل پیوندهای موجود در شبكه، شكل و تركیب شبكه و تناسب سازمانی می‌شود

بعد ارتباطی: این بعد شامل اعتماد، هنجارها، تعهدات وهویت می‌شود.                                

بعد شناختی: زبان و كدهای مشترك و روایت‌های مشترك این بعد در رابطه با پدیده هایی نظیر ارزشها، نگرشها، تعهدات، مشاركت و اعتماد موجود در سیستم می باشد (Nahapiet & Ghoshal,1998:251)

معنویت در محیط کار:

درك و شناسایی اینكه بعدی از زندگی كاركنان درونی و باطنی است كه این بعد قابل پرورش است و به واسطه انجام كارهای با معنا در زندگی افزایش می یابد. (Ashmos and Duchon, 2000)

1-8-          روش تحقیق

          پژوهش کاربردی، پژوهشی است که نتیجه های حاصل از آن در رفع نیازها و حل مشکلات یک سازمان به کار آید. بنابراین هدف از این نوع تحقیقات ، به کارگیری نتیجه ها در حل مسائل و مشکلات خاص در جامعه می باشد. در واقع پژوهش های کابردی، پژوهش هایی هستند که در آنها نظریه پردازی وجود ندارد، اما نظریه های حاصل از پژوهش های بنیادی را برای حل مسائل به کار می گیرند. از این رو با توجه به اینکه تحقیق حاضردر داخل یک سازمان صورت پذیرفته لذا از نظر هدف،  کاربردی است.

در این فصل به بررسی کلیات تحقیق پرداخته خواهد شد. به همین منظور ابتدا مسأله تحقیق بیان می­گردد و سپس به تشریح و بیان اهمیت موضوع پژوهش پرداخته خواهد شد. در ادامه نیز فرضیات و اهداف پژوهش بیان می­گردد و در نهایت متغیرها و مؤلفه­های تحقیق بصورت مفاهیم نظری و عملیاتی تعریف می­شود.

1-2.بیان­مسأله

پیچیدگی و تلاطم محیط تجارت امروز، سازمان ها را وادار کرده است تا توانایی های خود را در پاسخگویی به تغیرات محیطی افزایش دهند. در پاسخ به تغییرات قابل توجه در محیط کسب و کار، بسیاری از سازمان ها اهمیت بیشتری به نوآوری و خلاقیت برای ایجاد ارزش جدید به مشتریانشان قرار می دهند. دس و همکاران (1999) بیان می کنند برای اینکه سازمان ها در بازار، رقابتی تر عمل کند باید رویکرد کارآفرینانه­ای داشته باشند. کارآفرینی پایه و اساسی برای ایجاد شغل، نوآوری، ارزش جدید، و رقابت در بازار است.

موضوع کارآفرینی­سازمانی بعنوان یکی از ویژگی اساسی و ضروری برای عملکرد بالای شرکت در نظر گرفته شده است (لامپکین و دس، 1996؛ لی و پترسون، 2000). همچنین در تحقیقات صورت گرفته شده نقش فرهنگ برای بهبود وضعیت کارآفرینی در سازمان­ها بطور بارزی برجسته شده است (لامپکین و دس؛ 1996؛ هملگور، 2002). بنابراین، برای تقویت کارآفرینی در سازمان­ها لازم است که به مقوله فرهنگ توجه خاصی شود.

با این حال، تحقیقات تجربی اندکی درخصوص سنجش کارآفرینی در سطح سازمان و شناسایی رابطه­ میان فرهنگ­سازمانی و ابعاد آن بر روی کارآفرینی­سازمانی وجود دارد. بنابراین، هدف از این پژوهش بررسی رابطه میان فرهنگ­سازمانی و کارآفرینی­سازمانی و ارائه درک و بینش کلی نسبت به مفهوم کارآفرینی­سازمانی با توجه به بافت فرهنگی موجود در سازمان می­باشد. برای این منظور، به بررسی ادبیات در مورد فرهنگ و کارآفرینی­سازمانی، رابطه بین این دو متغیر و تأثیر فرهنگ بر کارآفرینی سازمانی پرداخته شده است. لامپکین و دس (1996) با بررسی نقش متغیرهای محیطی و سازمانی بمنظور افزایش درک کلی در مورد اینکه چگونه کارآفرینی­سازمانی منجر به عملکرد بالاتر می­شوند، فرهنگ­سازمانی را بعنوان یکی ازمولفه­های کلیدی درنظر گرفته که با عملکرد کارآفرینانه­ سازمان در ارتباط می­باشد. همچنین نتایج بسیاری از مطالعات دیگر نیز حاکی از ارتباط بین کارآفرینی­سازمانی و عملکرد بالای سازمان می­باشد (کید و محمد، 2011؛ لی و همکاران، 2011).

تعاریف متعددی برای فرهنگ سازمانی از دیدگاه های مختلف ارائه شده است. رابینز (2005) فرهنگ را به عنوان سیستمی از مفاهیم و عقاید مشترک بین اعضای سازمان که تعیین کننده ی رفتار آن ها نسبت به یکدیگر و افراد خارج از سازمان می باشد، تعریف می کند. از نظر شین (1985)، فرهنگ سازمانی الگویی از مفروضات اساسی است که توسط گروهی از افراد مطرح گردیده و گسترش پیدا کرده است به گونه ای که با محیط بیرونی منطبق و موجب انسجام در داخل گروه می گردد. رابینز (2005) منشأ شکل گیری فرهنگ سازمانی را فلسفه بنیانگذاران سازمان می داند و هم چنین معیارهای گزینش سازمان را برای به کارگیری کارکنان در شکل گیری این فرهنگ را نیز بسیار موثر می داند. دنیسون (2000) با اشاره به این مطلب که فرهنگ سازمانی همان ارزش های اساسی، باور ها و اصول اخلاقی می باشند که نقش پایه ای را برای یک سیستم مدیریت سازمانی ایفا می کند، چهار بعد فرهنگ سازمانی را درگیر شدن در کار، سازگاری (انطباق

 

 پذیری)، ماموریت یا رسالت و پایداری معرفی می­کند.

از طرف دیگر در مورد کارآفرینی سازمانی بسیاری از متون موجود، این متغیر را در واژه های از قبیل فرآیند ها، شیوه ها و فعالیت های تصمیم گیری که منجر به توسعه و تحویل محصولات یا خدمات نوآور و جدید که می تواند شرکتی را از سایر شرکت ها در بازار تفکیک کند، تعریف کرده اند (چن و همکاران، 2006؛ نالدی و همکاران، 2007). علاوه بر این، هیت و همکاران (2001) کارآفرینی سازمانی را به عنوان ” شناسایی و بهره برداری از فرصت های کشف نشده ی قبلی توسط سازمان” تعریف کرده اند.

در مورد ابعاد کارآفرینی سازمانی، کوین و اسلوین (1989) در مطالعات خود پیشنهاد می دهند که کارآفرینی سازمانی، سازه ی چند بعدی است و می تواند از دیدگاه های مختلف ارزیابی شود (چانگ و همکاران، 2007). چارچوب اصلی ابعاد کارآفرینی سازمانی ابتدا توسط میلر(1983) مطرح شد. اوابعاد مشخصی برای توصیف کارآفرینی سازمانی پیشنهاد داد؛ او سازمان­های کارآفرینان را به عنوان سازمانی معرفی می کند که درگیر بازار هایی با محصولات نوآور، دربر گیرنده ی اندکی ریسک مخاطره پذیر، و همچنین پیشگام بودن در نوآوری، و در تنگنا قرار دادن رقبا می باشند (موریس و همکاران، 2007). نوآوری، انعکاس تمایل شرکت به ایده های جدید و فرآیند های خلاق می باشد که نتیجه اش ممکن است در محصولات، خدمات و یا فرآیند های تکنولوژیکی جدید باشد؛ نوآوری مستلزم جدا شدن شركت از تكنولوژی ها و فعالیت های موجود و راه اندازی شركت ورای وضعیت فعلی است. ریسک پذیری تمایل شرکت ها را به تخصیص منابع اساسی به پروژه هایی که احتمال شکست یا موفقیت در آن ها هست را نشان می دهد. همچنین ریسك پذیری را می توان به پیگیری سریع فرصت­ها، تامین سریع منابع و فعالیت­های متهورانه ارجاع داد (کردنائیج و همکاران، 1388). پیشگامی دلالت بر گرایش شرکت ها در دنبال کردن به کشف فرصت های جدید دارد(چانگ و همکاران، 2007).سازمان های پیشتاز بر روندهای بازار نظارت می كنند، نیازهای آینده مشتریان فعلی را شناسایی می كنند و تغییرات در تقاضا یا ظهور مشكلاتی كه می تواند به فرصت ایجاد شركت جدید منجر شود را پیش بینی می كنند.

لامپکین و دس (1996) دو عامل دیگر را که می تواند در کارآفرینی سازمانی نقش مهمی داشته باشند را به موارد بالا افزودند: رویکرد تهاجمی و استقلال طلبی. رویکرد تهاجمی اشاره به تمایل شرکت به چالش های سخت و مستقیم با رقبا برای بهبود وضعیت بازار خودشان دارد. در بسیاری از مطالعات، رویکرد تهاجمی با پیشگامی به عنوان یک متغیر در نظر گرفته می شوند(آنتونسیک، 2007). لامپکین و دس (1996)، در تعاریفشان مشخص کردند که این دو عامل از یکدیگر متمایز هستند. پیشگامی، پاسخ به فرصت ها است در حالیکه رویکرد تهاجمی پاسخ به تهدیدات می باشد. استقلال طلبی، اشاره به فعالیت های مستقلِ افراد و یا تیم ها در ایجاد ایده و اجرای آن ها دارد (لی و همکاران، 2011). استقلال طلبی برای افراد سازمان انگیزه ای فراهم می آورد تا فرصت ها را شناسایی و آن را تا ارائه به بازار پیگیری نمایند (زالی و همکاران، 1388). در كل ویژگی های کارآفرینی سازمانی به سبك های تصمیم گیری و اقدامات اعضای یك سازمان تسری می یابد. این عوامل که شامل نوآوری، ریسک پذیری، پیشگامی، رویکرد تهاجمی و استقلال طلبی می باشد، اغلب با هم كار می كنند تا عملكرد یك سازمان را بهبود دهند.

لذا با توجه به ضرورت و اهمیت بحث کارآفرینی سازمانی، در این تحقیق بدنبال بسترهای مناسب برای بهبود وضعیت این متغیر در سازمان هستیم و اینکه آیا  بین فرهنگ سازمانی و کارآفرینی سازمانی در شعب بانک سپه استان مرکزی رابطه وجود دارد؟

1-3.اهمیت و ضرورت پژوهش

در شرایط كنونی كه سازمان­ها با مسائلی چون تغییر و تحولات سریع فناوری، رقابت پیچیده، رشد سریع تعداد رقبای جدید، تنوع نیازها و خواسته­های مشتریان و میل كلی به بالا بردن بازدهی و بهره­وری، روبرو هستند، كسب و كارهایی می­توانند قدرت رقابت داشته باشند كه با برعهده گرفتن نقشی فعال و تأثیرگذار از كارآفرینی­سازمانی كه بعنوان عامل تحریك و تقویت رقابت، نوآوری و روان­كننده تغییر و عامل تعادل در اقتصاد پویا یاد می­شود، پشتیبانی نمایند، اما تحقیقات گوناگون نشان می­دهند علیرغم اینكه سازمان­ها اهمیت نوآوری و كارآفرینی را برای رقابت در دنیای امروز پذیرفته­اند، اما بدلیل نبود زیرساخت مناسب در ایجاد نوآوری و كارآفرینی موفق نبوده­اند(ژنگ، یانگ و ام کلین[1]،2009،ص19).

از طرفی فرهنگ­سازمانی باید بتواند عامل بقای سازمان و زمینه رشد سازمانی را در جهت جهانی شدن فراهم نماید. بدون داشتن فرهنگ­سازمانی اثر بخش نمی­توان انتظار فعالیت­های کارآفرینانه داشت. نوآوری در واقع، تغییر و انطباق سرمایه­های­فكری، یادگیری و خلاقیت در بستر محیط متغیر است و زمینه مناسب برای رشد فرهنگ­كارآفرینی را فراهم می­سازد كه از سطوح­بالای خطرپذیری، پویایی­وخلاقیت، واكنش به تغییرات محیطی، ایجاد تغییر، انعطاف­پذیری و آزادی در سازمان برخوردار می­باشد(والنسیا، سانز و جیمنز[2]،2010،ص96).

ضرورت توجه به فرهنگ سازمانی تا جایی است که صاحبنظران بر این باورند، اگر قرار است در یک سازمان تغییرات مؤثر و پایدار بوجود آید فرهنگ آن سازمان باید دستخوش تغییر شود. بعبارت دیگر موفقیت و شکست سازمان­ها را باید در فرهنگ آن جستجو نمود. لذا مدیران با دست یازیدن به فرهنگ و بهره گرفتن از آن می‌توانند خود را از بند راه حل‌های گذشته رها ساخته و راه‌حل‌های جدیدی برای سازمان و پیشرفت آن فراهم آورند(لائو و نجو[3]،2004،ص105).

در حال­حاضر صنعت بانکداری بالاخص بانک­های دولتی مانند بسیاری از صنایع دیگر به دلایلی از قبیل رقابت با بانک­های خصوصی و شرایط سیاسی از جمله تحریم­ها از جایگاه خوبی در بازار رقابتی داخلی و بین­المللی برخوردار نیست، لذا تعیین عوامل مؤثر بر کارآفرینی­سازمانی و تعیین ارتباط میان آن می­تواند به شناسایی نقاط قوت و ضعف بانک­ها و ارائه راه­کارهایی منجر شود که سبب افزایش خلاقیت کارکنان و نهایتاً کارآفرینی سازمانی گردد. بنابراین کارآفرینی­سازمانی می­تواند بعنوان رویکردی در جهت مزیت رقابتی در نظر گرفته شود و سبب شود تا بانک سپه در بازار رقابتی داخلی جایگاه مناسبی پیدا کند. البته باید به این نکته اشاره داشت، با توجه به اهمیت بسیار زیاد تحقیقات در زمینه کارآفرینی­سازمانی در کشور ما، پژوهشی با عنوان رابطه فرهنگ سازمانی و کارآفرینی سازمانی در این سازمان، دانشگاه و منطقه صورت نگرفته است.. همچنین این پژوهش می­تواند الگویی برای پژوهش­های مشابه در سایر سازمان­ها و صنایع باشد.

1-4.اهداف­ پژوهش

1-4-1. هدف­کلی

مطالعه رابطه میان فرهنگ سازمانی با کارآفرینی سازمانی در شعب بانک سپه استان مرکزی.

1-4-2. اهداف­جزئی

2-4-2-1. مطالعه رابطه میان درگیر شدن در کار با کارآفرینی در شعب بانک سپه استان مرکزی.

2-4-2-2. مطالعه رابطه میان پایداری با کارآفرینی سازمانی در شعب بانک سپه استان مرکزی.

2-4-2-3. مطالعه رابطه میان سازگاری با کارآفرینی سازمانی در شعب بانک سپه استان مرکزی.

2-4-2-4. مطالعه رابطه میان مأموریت با کارآفرینی سازمانی در شعب بانک سپه استان مرکزی.

1-5-1. فرضیه­اصلی

بین فرهنگ سازمانی با کارآفرینی سازمانی در شعب بانک سپه استان مرکزی رابطه معناداری وجود دارد.

1-5-2. فرضیه­های فرعی

1-5-2-1. بین درگیر شدن در کار با کارآفرینی سازمانی در شعب بانک سپه استان مرکزی رابطه معناداری وجود دارد.

1-5-2-2. بین پایداری با کارآفرینی سازمانی در شعب بانک سپه استان مرکزی رابطه معناداری وجود دارد.

1-5-2-3. بین سازگاری با کارآفرینی سازمانی در شعب بانک سپه استان مرکزی رابطه معناداری وجود دارد.

1-5-2-4. بین مأموریت با کارآفرینی سازمانی در شعب بانک سپه استان مرکزی رابطه معناداری وجود دارد.

1-6.تعاریف­ نظری و عملیاتی پژوهش

1-6-1. تعاریف ­نظری

1-6-1-1. کارآفرینی سازمانی

عبارت ­است از مجموعه فعالیتﻫﺎیی که بهرﻩبرداری از مزایای رقابتی نوآوری را در یک سازمان امکان­پذیر کرده و رهیافتی در نهادینه کردن نوآوری در سازمانﻫﺎ است. در حقیقت کارآفرینی سازمانی بعنوان دریچهﺍی بسوی بهرﻩبرداری از مزایای رقابتی ماندگار، نوآوری و پیشگامی برای سازمانﻫﺎ قلمداد ﻣﻰشود (کوارتکو و همکاران،2005،ص313).

پیشگامی: پیشگامی دلالت بر گرایش شرکت ها در دنبال کردن به کشف فرصت های جدید دارد. سازمان های پیشتاز بر روندهای بازار نظارت می كنند، نیازهای آینده مشتریان فعلی را شناسایی می كنند و تغییرات در تقاضا یا ظهور مشكلاتی كه می تواند به فرصت ایجاد شركت جدید منجر شود را پیش بینی می كنند(چانگ و همکاران، 2007).

نوآوری: نوآوری، انعکاس تمایل شرکت به ایده های جدید و فرآیند های خلاق می باشد که نتیجه اش ممکن است در محصولات، خدمات و یا فرآیند های تکنولوژیکی جدید باشد؛ نوآوری مستلزم جدا شدن شركت از تكنولوژی ها و فعالیت های موجود و راه اندازی شركت ورای وضعیت فعلی است(کردنائیج و همکاران، 1388).  

ریسک پذیری: ریسک پذیری تمایل شرکت ها را به تخصیص منابع اساسی به پروژه هایی که احتمال شکست یا موفقیت در آن ها هست را نشان می دهد. همچنین ریسك پذیری را می توان به پیگیری سریع فرصتها، تامین سریع منابع و فعالیتهای متهورانه ارجاع داد (کردنائیج و همکاران، 1388).

همه ی ما در طول زندگی ، با فشارها و استرس های بزرگ و کوچکی مانند مراحل رشدی ، بلوغ ، بیماری ها ، فشار اقتصادی ، امتحان ، زلزله ، رقابت و یا از دست دادن اتوبوس ، دیر رسیدن به مدرسه یا محل کار ، امتحان ، سروصدای ماشین ها و … سروکار داریم . این دردسرها و گرفتاری ها روی احساس رضایت و شادی ما از زندگی تأثیر می گذارد و به تدریج سلامت ذهنی و جسمانی ما را تحت تأثیر قرار

 

 می دهد . برای رسیدن به یک سطح مطلوب از بهداشت روان برنامه های مختلفی ارائه شده است که به طور کلی این برنامه ها حول دو محور اصلی ارتقاء و پیشگیری طراحی شده است . برنامه آموزش مهارت های زندگی[1] بر اساس ارتقاء بهداشت روان و پیشگیری از آسیب های اجتماعی تهیه و تدارک دیده شده است . مهارت های زندگی، مهارت های شخصی و اجتماعی است که کودکان و نوجوانان باید آنها را یاد بگیرند تا بتوانند در مورد خود ، انسان های دیگر و کل اجتماع به طور مؤثر ، شایسته و مطمئن عمل نمایند . یکی از این مهارتها ، مهارت خودآگاهی[2] می باشد که به فرد کمک می کند خود را بشناسد و از خصوصیات ، نقاط ضعف و قدرت ، خواسته ها ، ترس ها و انزجارها آگاهی یابد ( غیاث فخری با همکاری بینازاده ، 1385 ) .

در طول تاریخ ، انسان همواره کوشیده است تجارب و یافته های خود را به فرزندان و نسل آینده منتقل کند . این نیاز به آموزش و یادگیری ، سبب بقای جوامع بشری شده و بدین سان ،       فرهنگ سازی و حفظ آن ، جزء لاینفک آرمان های انسانی و شناسنامه انسان گردیده است . آموزش و یادگیری یک وظیفه ی راهبردی است که همواره ، این سوال برای صاحب نظران تعلیم و تربیت مطرح بوده است که (( می خواهیم چه چیزی را یاد بدهیم و چگونه می خواهیم آن را یاد بدهیم . )) برای یک آموزش اثربخش و مؤثر ، استفاده از فنون و راهبردهای مطلوب ، حائز اهمیت است ( فضلی خانی ، 1381 ) .

” امروزه یادگیری[3] رویدادی اکتشافی تلقی می شود که از طریق مشارکت فعال بین معلم و دانش آموزان صورت می گیرد . ضرورت شناخت روابط فعال بین عوامل تدریس اهمیت بسیار دارد . کسب تجربه به وسیله ی فرد یک فعالیت حداقل دو جانبه است . در فرایند جدید آموزش انتقال دانش و مفاهیم کارآیی کمتری دارد و بیشتر به فرایند تولید دانش توجه       می شود که این فرایند ، امکان شناخت موقعیت ها ، گزینش راهکارهای مناسب ، استنباط و تحلیل دقیق موضوع و در نهایت کشف حقیقت را برای فراگیران فراهم می آورد ” ( کیوانفر ، 1381، ص42 – 39 ) .                                                                                                آموزش و پرورش کلید کیفیت منابع انسانی است ، بنابراین ضروری است ، دانش آموزان را به ابزاری مجهز نماییم تا قادر باشند استعدادهای بالقوه خویش را از راه یادگیری واقعی برای مشارکت هوشمندانه در امور جامعه تحقق بخشند و برای روندهای تازه طرحی نو درافکنند .

نظامهای پیشرو آموزش و پرورش می کوشند ظرفیت تغییر ، نوآوری و بازسازی خود را در ابعاد گوناگون گسترش دهند . در این بین تأکید بر روش هایی خواهد بود که به توسعه ی توانایی ها در حین فعالیت های آموزشی منجر شود و مؤثرترین آنها در بهبود فرایند آموزش و یادگیری مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد

فقرزدایی و کاهش فاصله طبقاتی بین اقشار مختلف مردم و ایجاد نظام عادلانه توزیع درآمد از جمله اهداف و سیاست های کلان هر جامعه ای می باشد.هم مردم و هم دولت خواهان برقراری عدالت اقتصادی و به تبع آن عدالت اجتماعی در جامعه می باشند.در نظام اقتصاد اسلامی با توجه به این که تشریع کننده چنین نظامی خداوند متعال است و ازسوی دیگر برقراری قسط و عدل و به تبع آن عدالت اقتصادی از جمله اهداف رسالت پیامبران الهی شمرده می شود،تحقق عدالت اقتصادی در چنین نظامی دور از دسترس نخواهد بود.(قدیمی دیزج،1379)

کمیته امداد امام خمینی (ره) به عنوان یکی از دستاوردهای این نظام به منظور کاهش فاصله طبقاتی بر اساس اصل تعاون و احسان شکل گرفته است.به عبارت دیگر می توان این نهاد را به عنوان الگویی از تأمین اجتماعی در اقتصاد اسلامی درنظر گرفت که با طرح ها و برنامه هایی که انجام می دهد جامعه را با همکاری و مشارکت مردم به سمت فقرزدایی سوق می دهد.لازمه درک این موضوع که آیا این سازمان به اهداف خود دست یافته است یا نه،محقق را برآن داشت تا به بررسی و ارزیابی عملکرد این نهاد در زمینه جذب کمک  ها و مشارکت های مردمی بپردازد.از آن جا که نبض عملکرد هر سازمان به دست مدیران آن سازمان است،در این پژوهش به ارزیابی عملکرد مدیران سازمان کمیته امداد امام خمینی(ره) استان مرکزی پرداخته شده است.در اهمیت موضوع ارزیابی گفته شده است که:ارزیابی، به عنوان یك فعل، از ابتدای خلقت بشر و در ذات و كردار اغلب موجودات زنده، به نوعی حضور داشته و اساسا مبنای رفتارهای فطری و اكتسابی بشر بوده است. ادیان الهی عموما معیار و شاخص های رفتاری و كرداری به انسانها عرضه كرده، در ازای تبعیت از آنها پاداشهای معین و در صورت استنكاف نیز مجازاتهای معینی را بشارت داده اند.(تاج الدین و همکاران،1388، 42)

ارزیابی از اصول ضروری زندگی فردی و اجتماعی انسانها، و با نظام بهسازی نیروی انسانی کاملاً مرتبط است. اهمیت این مسئله تا حدی است که مولا علی علیه السلام در نامه 53 نهج البلاغه خطاب به مالک اشتر می فرمایند:” نباید نیکوکار و بدکار نزد تو به یک پایه باشند که آن، نیکوکاران را از نیکویی کردن بی رغبت سازد و بدکاران را به بدی کردن وا دارد؛ هر یک از ایشان را به آنچه گزیده جزا ده”.

ارزیابی عملکرد از جمله ابزارها و وسایل مؤثر مدیریت منابع انسانی است که با به کارگیری صحیح این ابزار نه تنها هدف ها و مأموریت های سازمان با کارایی مطلوب تحقق می یابد بلکه منافع کارکنان و جامعه نیز تأمین می گردد.فرایند ارزیابی عملکرد، راهکاری را در اختیار سازمان قرار می دهد که از طریق آن اعضای سازمان به میزان اثربخشی وظایف شغلی خود پی می برند.(سعادت،1376)

در فصل اول این تحقیق کلیات مطرح شده است،فصل دوم است بر پیشینه و ادبیات مرتبط با موضوع تحقیق،فصل سوم و چهارم روش ها و تجزیه و تحلیل های آماری رادر برگرفته است.در فصل پنجم نیز نتیجه گیری و پیشنهادها ارائه شده است.

-1- بیان مسأله

از دیرباز رسیدگی به فقرا و مستمندان در جوامع بشری مرسوم بوده و بسته به فرهنگ و آداب و رسوم و دیدگاه های مردم،حاکمان آن جوامع اقدام به حمایت از محرومان می نمودند.هم اکنون نیز در کشورهای مختلف بسته به نوع حکومت،تحت عناوین مختلف وزارت رفاه اجتماعی،نهادهای خیریه دولتی و سازمان های حمایتی غیردولتی سعی در شناسایی علل،عوامل و ارائه راهکارهای عملی در زدودن چهره فقر و تنگدستی در جوامع خود دارند.(انصاری،82،1382)

فقرزدایی و کاهش فاصله طبقاتی بین اقشار مختلف مردم و ایجاد نظام عادلانه توزیع درآمد از جمله اهداف سیاست های کلان هر کشوری می باشد و به عبارت دیگر،هم مردم و هم دولت خواهان برقراری عدالت اقتصادی و به تبع آن عدالت اجتماعی در جامعه می باشند.در کشور ما ایران،نیز، به دلیل اعتقادات مذهبی،محرومیت زدایی از اهمیت خاصی برخوردار بوده و اعتقاد بر این است که اگر توزیع ثروت عادلانه صورت پذیرد،اصولاً فقیری وجود نداشته و اختلاف طبقاتی موجود در جامعه علت همین بی عدالتی در توزیع ثروت و درآمد است.(قدیمی دیزج،2،1379)

نظام جمهوری اسلامی با الهام از آیات و روایات ائمه معصومین (ع) حمایت از محرومان و مستضعفان را آرمان خود دانسته است.در راستای تحقق این آرمان نهادها و سازمان هایی نظیر سازمان بهزیستی،هلال احمر،بنیاد مستضعفان و جانبازان،کمیته امداد امام خمینی(ره) و … شکل گرفته اند.

 کمیته امداد امام خمینی(ره) یکی از نهادهایی است که به دستور بنیانگذار جمهوری اسلامی تأسیس گردید.این نهاد از بدو شکل گیری تلاش کرده است تا با جلب حمایت ها و مشارکت های مردمی، در راستای محرومیت زدایی گامی بلند بردارد.واضح و مبرهن است که مشارکت مردم یکی از ارکان اساسی این سازمان محسوب می شود.

برخی از صاحب نظران، تعریف زیر را برای مشاركت ارائه نموده اند: “مشاركت درگیری ذهنی و عاطفی اشخاص در موقعیت های گروهی است كه آنان را بر می انگیزد تا برای دستیابی به هدف های گروهی یاری دهند و در مسئولیت كار شریك شوند”. با توجه به آنچه كه درتعریف مشاركت آمد، می توان به روشنی دریافت كه تحقق مشاركت مستلزم فراهم آمدن برخی پیش نیازهاست. برخی از این پیش نیازها در وجود شركت كنندگان و برخی دیگر در محیط پیرامون جای دارند.این پیش نیازها تحقق و كارسازی مشاركت را تعیین كرده و سطح آن را

 

 مشخص می سازند.چگونگی عملکرد مدیریت در جلب مشارکت مردمی،یکی از اصلی ترین پیش نیازها است.(غفاری و جمشیدزاده،19،1390)

علی رغم اهمیت نقش مدیران در جلب مشارکت ها و حمایت های مردمی،پژوهش های اندکی پیرامون این موضوع صورت پذیرفته است.هیچ یک از تحقیقات صورت گرفته نیز به بررسی عملکرد مدیریت در جلب مشارکت ها و حمایت های مردمی در کمیته امداد امام خمینی (ره) نپرداخته اند.لذا این پژوهش در پی یافتن پاسخ این سؤال است که عملکرد مدیران کمیته امداد امام خمینی(ره) استان مرکزی در جلب مشارکت ها و کمک های مردمی چه تأثیری دارد؟

1-2- اهمیت و ضرورت تحقیق

نگاهی به اهداف، اصول و فلسفه توسعه پایدار روشن می سازد که پایداری توسعه در گرو مشارکت مردم یک کشور در برنامه ریزی و اجرا و ارزشیابی طرح ها است. در توسعه پایدار مردم ثروت واقعی هر ملتی را تشکیل می دهند و هدف توسعه نیز ایجاد شرایطی است که مردم بتوانند از عمر طولانی و زندگی سالم بهره مند شوند. به عبارت دیگر توسعه وسیله ای برای رشد و تعالی انسان ها است و لذا انسان بالاترین اهمیت را درتوسعه دارد.توسعه پایدار علاوه بر توجه به مسایل اقتصادی، به مقدار زیادی به سمت اهداف انسانی و اجتماعی و فرهنگی گرایش دارد، در نتیجه مردم و عدالت اجتماعی در این توسعه، اهمیت فراوانی دارند برای دستیابی به عدالت اجتماعی مشارکت مردم در امور اقتصادی و اجتماعی، سیاسی یک مسأله بنیادی است.(عامری وهمکاران،68،1390) مطالعه چگونگی مشاركت مردم در امور جامعه بعنوان ركن مهم توسعه سیاسی، اجتماعی و حیات مدنی است.(طالبی نژاد،1388، 2)

مشارکت مردم در امور خیریه یکی از انواع مشارکت ها است که از بطن جامعه نشأت می گیرد.در واقع هیچ تمدن بشری نبوده است که در آن مردم در انواع فعالیت های خیرخواهانه مشارکت نداشته باشند.( Ministry of Social Affairs،1,2010)

کمیته امداد امام خمینی(ره) یکی از نهادهایی است که از آغاز انقلاب اسلامی در جلب مشارکت های مردمی وهدایت آن ها به سوی فقرزدایی و ترویج عدالت نقشی پررنگ داشته است. حضرت امام خمینی رحمه الله درباره اهمیت، جایگاه و نقش کمیته امداد می فرمایند: «این گروه های عزیز و کمیته ها و همین طور کمیته امداد، یک عمل بسیار لطیف ظریف شریف دارند که با این عمل، ان شاءاللّه می توانند ریشه فقر را از سرتاسر کشور به امداد ملت بزرگوار ایران و به همت دولت بزرگوار ایران، این ریشه را از بیخ و بن بکنند”. ایشان در باب اهمیت مشارکت مردم در امور کمیته امداد فرموده اند” آنهایی که دارای یک مکنتی هستند توجه داشته باشند که به این مستمندان که ولی نعمت ما هستند رسیدگی کنند.حضرت آیت الله خامنه ای نیز فرموده اند: “البته این چنین كمیته ای كه هم اكنون از كمك های دولتی هم برخوردار هست و به كمك های مردمی هم متكی است باید هرچه بیشتر به كمك های مردمی متكی بشود. و مردم عزیز ما باید به این چنین ارگان هایی و این كمیته محترم و كوشنده و فعال كمك كنند تا بتوانند با سازماندهی درست خود تلاش لازم را برای امداد به محرومان و مستمندان كه بالفعل احتیاج به كمك دارند و امداد به این ها ادامه بدهد”.

مطالب ذکر شده،گویای اهمیت مشارکت مردم در فعالیت های کمیته امداد امام خمینی(ره) است.مشارکت زمانی رخ می دهد که مردم و مدیران نیازمند آن باشند و ساز و کارهای مشارکتی نیز وجود داشته باشند.(wang,2008,322) این طور می توان نتیجه گرفت که مدیریت کارا یکی از ابعاد سازنده مشارکت مردمی است.در واقع مدیریت یكی از اركان زندگی اجتماعی است ، زیرا در اجتماع، منافع و مقاصد افراد وسرنوشت اشخاص با یكدیگر ارتباط و در بسیاری موارد، اشتراك پیدا می كند. انسان ها كه اجتماعی زندگی می كنند، به برنامه ریزی و سازمان دهی سیستمی نیازمندند كه بتواند آنان را به اهدافشان رهنمون سازد. مدیریت و راهكارهای آن و تربیت مدیران لایق از اهم مبانی فكری دینی محسوب می شود.(صیادی و وکیلی،110،1390)

با توجه به اهمیت مشارکت مردم در فعالیت های کمیته امداد امام خمینی(ره) و نقش مهم مدیران این سازمان در جلب حمایت های مردمی،در این تحقیق تأثیر عملکرد مدیران کمیته امداد امام خمینی(ره) در جلب مشارکت ها و کمک های مردمی بررسی می شود.

 1-3- اهداف تحقیق

1-3-1) هدف اصلی

سنجش عملکرد مدیران و افزایش مشارکتهای مردمی.

1-3-2) اهداف فرعی

• ارتقای عملکرد مدیران کمیته امداد امام خمینی(ره) در راستای جلب مشارکت ها و کمک های مردمی.
• ارائه راهکارهای مناسب به منظور افزایش مشارکت ها و کمک های مردمی.

1-4- فرضیات تحقیق

    1-4-1- فرضیه اصلی

     عملکرد مدیران کمیته امداد امام خمینی(ره) استان مرکزی در جلب مشارکت ها و کمک های مردمی در سطح مطلوبی است.

    1-4-2- فرضیات فرعی

• مهارت مدیران کمیته امداد امام خمینی(ره) استان مرکزی در جلب مشارکت ها و کمک های مردمی در سطح مطلوبی است.
• توانمندی مدیران کمیته امداد امام خمینی(ره) استان مرکزی در جلب مشارکت ها و کمک های مردمی در سطح مطلوبی است.
• ویژگی های شخصیتی مدیران کمیته امداد امام خمینی(ره) استان مرکزی در جلب مشارکت ها و کمک های مردمی در سطح مطلوبی است.

1-5 – نوع و روش تحقیق

این تحقیق برحسب هدف،تحقیقی کاربردی است به دلیل آن که هدف آن توسعه دانش کاربردی درزمینه ای خاص است، و برحسب نحوه گردآوری داده ها،تحقیقی توصیفی ازنوع پیمایشی است زیرا به توصیف شرایط موجود پرداخته وویژگی های جامعه مورد مطالعه بواسطه پیمایش ارزیابی خواهدشد.

1-6- روش گردآوری اطلاعات

روش­های گردآوری اطلاعات در این پژوهش را به طور كلی می­توان به دو دسته كتابخانه ای و میدانی، تقسیم نمود.در خصوص جمع­آوری اطلاعات مربوط به ادبیات موضوع و پیشینه تحقیق از  روش­های كتابخانه­ای و در خصوص جمع­آوری اطلاعات برای تأیید یا رد فرضیه­های پژوهش از روش میدانی استفاده شده است.

1-7- جامعه آماری و نمونه آماری

جامعه آماری تحقیق مورد نظر کلیه مدیران سازمان کمیته امداد امام خمینی(ره) استان مرکزی (84 نفر) می باشند. نمونه آماری تحقیق نیز تمام مدیران این سازمان می باشند که به روش سرشماری مورد مطالعه قرار گرفتند.

1-8- روش نمونه گیری

به منظور گردآوری داده های مورد نیاز درباره افراد جامعه می توان یکی از روشهای زیر را به کار برد:

الف: گردآوری داده ها از طریق شمارش کامل افراد (سرشماری)

ب: گردآوری داده ها از طریق نمونه گیری.

همانگونه که بیان شد در این تحقیق تعداد مدیران سازمان کمیته امداد امام خمینی(ره) استان مرکزی (84 نفر) می باشند و با توجه به اینکه تعداد افراد جامعه آماری چندان زیاد نبوده، لذا از روش سرشماری استفاده شده است. 

 1-9- قلمرو تحقیق

1-9-1-  قلمرو موضوعی

قلمرو موضوعی این تحقیق مباحث مرتبط با مفاهیم مشارکت،کمک های مردمی،مدیریت و عملکرد مدیران را دربرمی گیرد.

1-9-2-  قلمرو مکانی

قلمرو مکانی این تحقیق، سازمان کمیته امداد امام خمینی(ره) استان مرکزی می باشند.

 1-9-3-  قلمرو زمانی

قلمرو زمانی این تحقیق بهار و تابستان سال 1392 می باشد.

1-10- تعریف مفاهیم و واژگان کلیدی

1-11-1) مشارکت[1]: به کارگرفتن منابع شخصی به منظور سهیم شدن در یک اقدام جمعی (معنی،1382، 12)

1-11-2) کمک های مردمی[2]: عبارت است از اعطای هدایا به اشخاص حقیقی یا حقوقی که نوعاً با اهداف خیرخواهانه صورت می پذیرد.این هدایا می تواند در قالب کمک های نقدی و یا ارایه کالا و خدمات ارایه گردد.[3]

1-11-3) برنامه ریزی[4]: فرمول سازی شماری از گزینه های موجود در برنامه کاری به منظور دستیابی به اهداف تعیین شده.( Gahlot,2007,3)

1-11-4) سازماندهی[5]: سازماندهی را فرآیندی می‌دانند که طی آن با تقسیم کار میان افراد و گروه‌های کاری و ایجاد هماهنگی میان آنها، برای کسب اهداف تلاش می‌شود.( رضاییان، 1387،۲۷۳)

1-11-5) رهبری[6]: فرایندی که طی آن رهبر به منظور دستیابی به اهداف مشترک،گروهی از افراد را تحت تأثیرقرار می دهد.( Northouse,2010, 12)

1-11-6) کنترل[7]: ارزیابی و اصلاح عملکرد فردی وسازمانی به منظور اطمینان یافتن از این که برنامه ها به درستی انجام پذیرفته اند.( Koontz,2010,25)

1-11-7) برقراری ارتباطات[8]: انتقال و تبادل اطلاعات،معانی و مفاهیم و احساس ها بین افراد در سازمان با واسطه یا بی واسطه.(الوانی،1386، 174)

 درشرایط دائم درحال تغییرمانیز باید تغییرنماییم.وگر نه بهای سنگینی بابت عدم تغییرخواهیم پرداخت.(دکتر نوردال، 2002).

فناوری درقرن بیست ویکم نقش حیاتی ایفاخواهدکرد (الینسون[1]،2002،ص307 ) به طوری که اکثرسازمان هامجبور به استفاده ازیکی از انواع تکنولوژی به عنوان راهی برای نوسازی قابلیت تولید وافزایش رقابت پذیری و انعطاف پذیریشان خواهندشد.(سالانوا[2]ودیگران،2004،ص43-42).

پایه واساس ایجادموضوعات مختلف برمبنای سرعت انتقال داده ها ازجایی به جای دیگروامکان دسترسی سریع وآسان به داده ها پایه ریزی می شوند.لذاخودموضوع ارتباطات نیزازاین موضوع مستثنی نبوده واز اهمیت ویژه ای برخورداراست. وچون بخش مهمی از ارتباطات هرسازمان را، مکاتبات آن سازمان تشکیل می دهد، لذااهمیت این موضوع در مکاتبات سازمان نیز خود را نشان می دهد.

داشتن اطلاعات دقیق، مرتبط، بهنگام، تسریع در امور، افزایش دقت و صرفه جویی در زمان جلوی انتخاب بسیاری از تصمیمات نادرست را خواهدگرفت.در این برنامه زمانی، یک مدیرکارآمدبدون داشتن اطلاعات مورد نیاز خودقادر به رهبری سازمان و رسیدن به اهداف از قبل تعیین شده نیست..

سیستم اتومایسیون اداری تاثیر بسزایی در صحت، دقت، اقتصادی بودن، بهنگام بودن تصمیم گیری مدیران وحوزه ستادی داشته و عملکرد کارکنان را بهبود می بخشد. در این تحقیق ارکان سیستم اتوماسیون اداری ازقبیل اینترنت، اینترانت، تلفن های داخلی ورابطه شان بابهبودعملکرد کارکنان سازمان کمیته امدادامام خمینی (ره) استان ایلام مورد بررسی قرار می گیرد.

 2-1بیان مسأله

اتوماسیون اداری، مشتمل بر تمام سیستم های الکترونیک رسمی وغیر رسمی بوده که به برقراری ارتباط اطلاعات بین اشخاص در داخل وخارج موسسه وبالعکس مربوط می شود. کلمه اصلی که اتوماسیون اداری را از داده پردازی، سیستم اطلاعات مدیریت وسیستم پشتیبانی تصمیم متمایزمی سازد، ارتباطات است.اتوماسیون اداری به منظور تسهیل انواع ارتباطات به هر دو صورت شفاهی و

کتبی است.(ریموند[3]،1998).

اتوماسیون اداری عبارت است از کاربرد وسایل الکترونیک در فعالیت های دفتری به منظور افزایش کارآیی، کارآیی افزایش یافته ناشی از

 

 تکامل تبادل اطلاعات بهتر برای تصمیم گیری می تواندبه مدیرسودبرساند.(بهشتیان،1378).

نرم افزارهای اتوماسیون اداری با نگرش بر مدیریت گردش کار، به گونه ای طراحی گردیده اندتا کلیه کارهای مکاتباتی در جریان یک سازمان را منجر و به تولید و گردش اطلاعات و مستندات در سطح سازمان و حتی در سطحی فراتر از یک سازمان خواهدشد، را مدیریت نماید.

درباره سودمندی اتوماسیون شرکت ها و ادارات بحث های بسیار مطرح شده است، امابیشترکارشناسان برای اثبات آن به ابعاداقتصادی و مدیریتی آن پرداخته اند، امکان تبادل سریع مکاتبات، جلوگیری از ثبت چندباره، جلوگیری ازتکثیر بی مورد مکاتیات، امکان طبقه مندی مکاتبات در رده گوناگون و جستجوسریع آنها، امکان بررسی عملکردکارکنان و بخش های گوناگون سازمان، حذف کاغذ در جریان مکاتبات و امکان سازماندهی درست دستگاه هابا توجه به اطلاعات دقیق جریان مکاتبات و فعالیت ها دلایلی هستند که از همین دیدگاه سرچشمه می گیرند. این پژوهش رابطه اتوماسیون اداری با بهبود عملکرد کارکنان در سازمان کمیته امدادامام خمینی(ره)استان ایلام را موردبررسی قرار می دهد.

مزایای استفاده ازاتوماسیون اداری مهمترین شرط کاربردو استفاده از آن در اکثر سازمان ها می باشد.که این امر منجر به گسترش مجاری ارتباطات باسرعت بیشتراست. در این پژوهش مشخص می شود که آیامیان استفاده از اتوماسیون اداری در سازمان کمیته امدادامام خمینی(ره) استان ایلام با بهبود عملکرد کارکنان رابطه وجود دارد؟

3-1 مدل تحلیلی تحقیق :

با توجه به وجود معیارهای متفاوت برای انتخاب به عنوان ارکان اساسی اتوماسیون، محقق بر آن شد که با کارشناسان فن آوری سازمان مورد پژوهش ارکان کلیدی این سیستم را مورد تجزیه و تحلیل قرار دهد. که پس از بحث های فراوان و با نظر اساتید محترم (اینترنت، اینترانت و تلفن داخلی)به عنوان ارکان اساسی این سیستم برای انجام پژوهش انتخاب گردیدند.

نمودار(1-1)مدل تحلیلی تحقیق

بهبود عملکرد کارکنان

اینترانت

اینترنت

تلفن های داخلی

 4-1اهمیت و ضرورت تحقیق

آینده جایی نیست که به آن جا برویم بلکه جایی است که آن را به وجودمی آوریم. آن هم با راه هایی که به آینده می سازیم. مزیت ملی در کشورهایی پدید می آید که مدیران تنها درصددافزایش کارآیی نباشندبلکه حرکت های سازمانی شان در راستای استراتژی کلی باشد.

((اگر مدیران گمان می کنندکه می تواننددر ده سال آینده شرکت خودراطوری اداره کنندکه در ده سال گذشته کرده اند، سخت در اشتباهند، برای توفیق در آینده باید وضع موجود را به هم بریزند))(بنیس[4]،1381،ص1).

متحول شدن ارتباطات و مکاتبات اداری در سازمان ها و موسسات اقتصادی از آنچنان رشدسریعی برخورداراست. که دیگر فرآیندهای کندوزمان بر اداری برروال پیشین پذیرفتنی نیست.

براین اساس ضرورت داردتا ابزاری فراهم شودکه با بهره جویی از آن بتوان با سرعت و دقت و کاهش هزینه ها به انجام فرآیندهای اداری پرداخت. بدین منظور استفاده از سیستم اتوماسیون اداری به عنوان روشی نوین از سویی به جریانات کار سرعت می بخشدو از سوی دیگربا جمع آوری اطلاعات مجموعه فعالیت های سازمان وطبقه بندی آنها، بسترمناسبی را برای سرعت بخشیدن به امور روزمره فراهم می سازد.

مفهوم اطلاعات در سراسر تاریخ سازمان حیاتی بوده است. تاریخ پراست از مواردی که وجود اطلاعات دقیق و به موقع مجموعه ای از اتفاقات در محیط نامطمئن را به طور شگفت آوری تغییرداده است.(دیبرل و میلر[5]،2002،ص620).

به طور کلی استفاده از اتوماسیون اداری در سازمان باعث افزایش دقت، صحت، سرعت شده و همچنین توزیع به هنگام اطلاعات را فراهم می سازد.

5-1علت انتخاب موضوع

ترسیم چشم انداز در حقیقت آینده دور یک کشور و بیانگر ارزشها، آرمان ها وتفکرات سیاستگذاران کشور می باشد. تصمیمات استراتژیک و ملی مبتنی بر ایجاددولت الکترونیک، چشم اندازایران 14700وبه تبع آن تصمیمات استراتژیک در راستای چشم انداز وتبیین اهداف و سیاست های کلی واجرایی در برنامه های چهارم توسعه وتبیین چالش ها و راهکارهای دستیابی به اهداف، الزامات دهکده جهانی  در امر ارتباطات، استانداردسازی عملیات و بهبود عملکردکارکنان و جلب رضایت ارباب رجوع و همچنین علاقه مندی ایران به ورود در جرگه کشورهای عضو سازمان تجارت جهانی و پذیرش ایران به عنوان عضو ناظر پس از ده ها بار رد تقاضا، حضور چشمگیر ایران در سازمان ها و مجامع بین المللی و تاکید بندچهارم سند فرابخشی بر گسترش آگاهی عمومی و توسعه فنآوری و تحقیقات مقدماتی را پیش آوری سیستم سازمانی می نهندکه روی آوری به اتوماسیون اداری یکی از آنهاست.(خاکی، 1997).

در طول نیم قرن گذشته سازمان های مدرن سرمایه گذاری روی فن آوری اطلاعات را افزایش داده اند زیراعقیده دارندکه فن آوری اطلاعات تاثیر مثبتی روی عملکردسازمانی دارد.(میوآتا و دیگران،2003 ،ص1).

در سال 1997ایالات متحده آمریکا به تنهایی بیش از پانصدبیلیون دلاردر سخت افزار، نرم افزار، شبکه ها و خدمات فناوری اطلاعات سرمایه گذاری کردو در سرتاسر جهان این سرمایه گذاری به عددیک تریلیون دلار رسید.(مرلین و الیکانگاس،[6]1998،ص28).

این در حالی است فناآوری اطلاعات اغلب به عنوان یک نیروی محرک در جهت تمایز طرح های استراتژیک و سازمانی عصر پسافوردیست[7] مدنظر قرار گرفته است.(ماسیون1999[8]،ص360).

در نهایت باید متذکر شد که امروزه کاربرد فناآوری اطلاعات یک ویژگی مشترک بافت های سازمانی است. در حال حاضرفناوری اطلاعات خود را به عنوان یک عامل حیاتی در موفقیت تعداد بیشماری از سازمانها نشان می دهد.(مک کلا وین،[9]2005،ص8).

بنابراین انجام تحقیقات و پژوهش های مختلف درزمینه تحلیل رابطه کاربرد اتوماسیون اداری با سازمان ها به منظور کاستن از پیامدهای نامطلوب احتمالی در رابطه با استفاده کورکورانه سازمانها از این تکنولوژی نوین لازم و ضروری به نظرمی رسد، که پژوهش حاضر نیز در راستای جامه عمل پوشیدن به چنین ضرورتی صورت می گیرد.

 6-1اهداف تحقیق

1-6-1هدف اصلی

هدف اصلی از انجام این تحقیق ارائه پیشنهادات وراهکارهایی علمی و کاربردی در جهت بهبود عملکردکارکنان سازمان کمیته امدادامام خمینی(ره) استان ایلام از طریق به کارگیری اتوماسیون اداری می باشد.که آگاهی از این موضوع می تواند دانش مدیران و کارکنان را به رابطه اتوماسیون اداری با بهبودعملکرد کارکنان را افزایش دهد. به طور کلی نگرش سیستمی به این موضوع زمینه ای را فراهم می سازد که بتوان اتوماسیون اداری وابعاد بهبودعملکرد کارکنان و تعاملات آن دو را بررسی کرد.درضمن هدف های فرعی ذیل را می توان برای آن د برشمرد.

  -6-1 اهداف فرعی

1-بررسی وجودرابطه استفاده ازاتوماسیون اداری،در سازمان کمیته امدادامام خمینی(ره) استان ایلام با بهبود عملکرد کارکنان.

2- استفاده از اتوماسیون اداری تا چه اندازه پیش بینی کننده میزان بهبود عملکردکارکنان کمیته امداد امام خمینی(ره)استان ایلام می باشد.

3- تعیین میزان دستیابی سازمان به اهدافی مانند افزایش کیفیت ارائه خدمات ،سرعت و دقت در ارائه خدمات از طریق اتوماسیون اداری.